Kịch khách du lịch dạng nào cho du lịch VN?

Trải qua những khủng hoảng trầm trọng do tác động từ bên ngoài, ngành du lịch nước ta đã nhanh chóng phục hồi. Nhưng Covid-19 là một câu chuyện khác.

Năm 1998, khủng hoảng tài chính châu Á khiến lượng khách quốc tế tới VN suy giảm 11%. Tuy nhiên ngành du lịch đã hồi phục mạnh mẽ, với lượng khách quốc tế tăng 17% vào năm 1999 và tăng 20% năm 2000. Đây là thời đoạn đầu của kinh tế du lịch, du khách nước ngoài chủ yếu là người Pháp, Australia, Mỹ với khoảng 1,5 triệu mỗi năm; du lịch nội địa chưa phát triển.

Vừa mới phục hồi, du lịch VN lại rơi vào khủng hoảng tiếp theo. Năm 2003, do tương tác của dịch SARS, ngành sụt giảm 8% và hồi phục mạnh năm 2004 (tăng 21%). Từ mốc 2,5 triệu khách năm 2003 đã cán mức 3 triệu năm 2004.

Sau đó là những năm tăng trưởng đều đặn, VN thu hút nguồn khách nhiều chủng loại hơn, với việc bùng nổ du khách Nhật. Nhưng một lần nữa ập tới cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007 - 2009, khiến mức tăng trưởng sụt xuống âm 11%. Tuy nhiên, năm 2010, ngành kinh tế này đã phục hồi mạnh hơn những lần trước, tăng 34%, đạt mức 5 triệu khách.

Ông Nguyễn Đức Chí, chuyên gia du lịch, cho biết, các cuộc khủng hoảng đem tới cho ngành du lịch VN những bài học kinh nghiệm quan yếu, làm tiền đề cho phát triển. Chẳng hạn như khủng hoảng 2009 khiến ngành chú trọng hơn vào khách nội địa, lấy lượng khách này bù đắp cho sụt giảm doanh thu của ngành vì khách quốc tế lờ ngờ hồi phục. Đây cũng là năm trước tiên, du lịch VN thực hiện kích cầu du lịch nội địa.

"thời khắc xảy ra khủng hoảng tài chính toàn cầu 2009, VN chỉ mới thu hút gần 4 triệu lượt khách quốc tế. Để giúp du lịch nhanh chóng hồi phục, Chính phủ đã đặc cách cho các tổ chức du lịch liên doanh làm outbound (đưa khách Việt đi nước ngoài), song song ban hành một số chính sách tiếp thị hợp lý. Nhờ vậy, chỉ cần 6 tháng du lịch VN đã trở lại gần như thông thường", ông Chí nói.

Một đoàn khách Ba Lan tham quan và tự sướng lưu niệm tại Bưu điện TP HCM khi Covid-19 chưa bùng phát. Theo dự báo, tới 2022, du lịch VN mới trở lại như 2019. Ảnh: Nguyễn Nam.

Những năm sau đó, ngành du lịch VN thường nằm trong nhóm tăng trưởng mạnh nhất toàn cầu. Tuy nhiên, khi Covid-19 bùng phát từ đầu năm nay, tài năng hồi phục sẽ khó lường hơn và các kịch khách du lịch dạng được dự đoán cũng phức tạp hơn. Trong 3 tháng đầu năm, khách quốc tế tới VN đạt khoảng 3,7 triệu lượt, giảm 18,1% so với cùng kỳ năm 2019; riêng tháng 3 giảm 68% so tháng 2 và dự báo tháng 4 sẽ "chạm đáy".

Dịch bệnh đã khiến cả ngành du lịch "ngủ đông". Thị trường du lịch trong nước và quốc tế gần như "đóng băng" hoàn toàn. Hàng loạt người lao động lâm vào cảnh thất nghiệp, phải chật vật mưu sinh.  

Các dự báo hiện nay đều cho rằng, ngành du lịch toàn cầu nói chung và du lịch VN nói riêng cần nhiều thời kì hơn để phục hồi sau Covid-19, so với những cuộc khủng hoảng trước.  

Theo tiến sĩ Trần Trọng Kiên, chủ toạ Hội đồng Tư vấn Du lịch, nền tảng của du lịch hiện đã về con số 0. Chính vì thế, các doanh nghiệp du lịch đang phải tính toán làm thế nào giảm tiêu xài, có được dòng tiền để tồn tại.

"Kịch khách du lịch dạng tốt nhất là du lịch VN có thể phục hồi theo hình chữ V, tức xuống đáy rồi bật tăng trở lại tương đương mức suy giảm lúc đầu, hoặc hình chữ U – tùy theo véc tơ vận tốc tức thời kiểm soát bệnh dịch và phục hồi kinh tế của VN và toàn cầu", ông Kiên nói.

Theo chuyên gia này, thị trường nội địa hồi phục trước tiên, sau đó là thị trường khách Trung Quốc, các nước châu Á khác và sau cuối là các thị trường Âu, Mỹ. thời kì để ngành du lịch phục hồi hoàn toàn có thể là từ 12 tới 18 tháng.

Trụ sở UBND TP HCM trống vắng sáng 2/4. Nơi này luôn tấp nập người qua lại vào ngày thường. Ảnh: Giang Sơn Đông.

Còn ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Thông tin Du lịch, ước tính, phải tới năm 2022, thậm chí có thể lâu hơn VN mới có thể đón lượng khách quốc tế tới như năm 2019. Vì vậy, ngành du lịch cần bám sát thực tiễn để dự báo các kịch khách du lịch dạng, đề ra các kế hoạch phục hồi sau đại dịch.  

Theo ông Tuấn Anh, với lệnh hạn chế đi lại và xuất nhập cảnh được vận dụng tại nhiều quốc gia toàn cầu, lượng khách quốc tế tới VN từ tháng 4 tới tháng 6 sẽ không có. Khi hết dịch, các thị trường gần trong khu vực châu Á có tài năng sẽ phục hồi sớm hơn so với các thị trường xa như châu Âu, Bắc Mỹ, Australia... Theo kịch khách du lịch dạng này, khách quốc tế tới năm 2020 có thể giảm khoảng 70% so với năm 2019, chỉ còn 5,5 triệu lượt.

Kịch khách du lịch dạng thứ nhì xảy ra khi dịch kết thúc cuối tháng 9/2020 là lượng khách du lịch quốc tế tới năm 2020 sẽ giảm khoảng 75%, chỉ còn 4,6 triệu lượt.

Nếu tình hình diễn biến xấu hơn, tới hết tháng 12/2020 nhưng mà Covid-19 vẫn chưa kết thúc, nước ta sẽ gần như không có khách du lịch quốc tế tới. Tổng số khách quốc tế tới VN năm 2020 giảm khoảng 80% so với năm 2019, dừng ở tổng số 3 tháng đầu năm, với khoảng 3,7 triệu lượt. 

Thống kê lượt khách quốc tế tới VN trong quý I qua từng năm.

Vì thế, với khách quốc tế tới VN năm 2020, ông Tuấn Anh nhận định mô hình hồi phục sẽ theo hình chữ L, tức là mất nhiều thời kì. Khi dịch kết thúc, du khách quốc tế sẽ không đủ thời kì để lên kế hoạch đi du lịch ngay trong cuối năm. do vậy, dù với kịch khách du lịch dạng nào, 2020 sẽ là năm sụt giảm khách nghiêm trọng nhất.

Tuy nhiên, hồ hết các tổ chức lữ khách lớn trong nước cho rằng, với sự quyết tâm và chủ động trong phòng chống Covid-19 của Chính phủ, VN sẽ nhanh chóng kiểm soát được dịch bệnh.

"Ngay khi dịch bệnh được kiểm soát, du lịch nội địa sẽ bùng nổ chứ không phải tăng trưởng dần vì hồ hết mọi người dân đều ‘cuồng chân’", đại diện một doanh nghiệp du lịch lớn tại TP HCM, nhận định.

Không cùng nhìn nhận, ông Nguyễn Đức Chí cho rằng, du lịch hè coi như không còn vì học kỳ trễ, kéo dài tới tháng 8. Sau đó, có thể tour theo dạng gia đình sẽ tăng, khác lạ dịp lễ 2/9. "Chưa kể, nhiều tổ chức vỡ nợ, phải vực dậy. Thu nhập của người dân cũng không dồi dào và lo sợ khủng hoảng nên sẽ khó đi ‘hàng đoàn’ như trước dịch", ông Chí nói.

Theo ông Trần Trọng Kiên, thời kì dài chống dịch cũng dẫn tới thay đổi thói quen của khách hàng. Ví dụ, người già chưa chắc đã muốn đi du lịch nhiều như trước. Khách cũng không thích vào các khu công viên chủ đề rộng lớn nữa, họ sẽ đi ít lại nhưng tinh lọc và thận trọng hơn.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất đưa các đối tượng sau vào diện được tương trợ trong gói 62.000 tỷ giúp người dân gặp nan giải vì Covid-19. Đó là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chủ homestay, người lao động nghỉ việc trong cơ sở tạm cư du lịch; các doanh nghiệp du lịch bị tương tác do hoàn hủy tour... song song miễn phí cấp mới, đổi giấy phép lữ khách quốc tế, nội địa hoặc thẻ hướng dẫn viên năm 2020.

Nguyễn Nam

Info: https://khachsanthanhdong.com/